Bağış: Balkanlar güvenlik ve ekonomi demektir

Türkiye'nin eski Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakerecisi, Büyükelçi Egemen Bağış 10 Haber'e yazdığı yazısını Yüzyıl Gazetesi okurları için paylaştı:

Balkanlar’da seyirci değil, oyun kurucu Türkiye Türkiye'nin eski Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakerecisi, Büyükelçi Egemen Bağış 10 Haber'e yazdığı yazısını Yüzyıl Gazetesi okurları için paylaştı: Balkanların Türk dünyası için önemine değinen Bağış çarpıcı açıklamalarda bulundu.  Bağış sözlerini şöyle sürdürdü: Balkanlar Türkiye için sadece bir komşu bölge değil; tarih, hafıza, insan bağı, güvenlik ve ekonomi demektir. Bu nedenle Türkiye’nin ilgisi konjonktürel değil, yapısal ve süreklidir.     Dünya artık iyi niyet beyanlarıyla değil, güç dengeleriyle şekilleniyor. Yıllarca “kurallara dayalı uluslararası düzen” anlatıldı; demokrasi, insan hakları ve evrensel değerler üzerinden bir sistem tasvir edildi. Ancak bugün gerçek daha net: Uluslararası sistemde haklı olmak yetmez; güçlü, hazırlıklı ve etkili olmak gerekir. Ukrayna’daki savaş, Orta Doğu’daki çatışmalar, enerji rekabeti ve göç baskısı aynı gerçeği ortaya koyuyor. Kendi kapasitenizi inşa etmemişseniz, uluslararası hukukun tanıdığı hakların sahadaki karşılığı sınırlı kalır. Bu nedenle bağımsızlık artık yalnızca siyasi değil; teknolojik, ekonomik ve askeri bir meseledir. Savunma sanayiinde dönüşüm Türkiye son yirmi yılda bu alanda önemli bir dönüşüm geçirdi. Savunma sanayiinde dışa bağımlı bir ülkeden, kendi sistemlerini üretebilen bir aktöre dönüştü. Ulaşım altyapısından diplomatik etkiye kadar birçok alanda uyum sağlayan değil, yön belirleyen bir ülke haline geldi. Bu dönüşüm, Türkiye’nin dış politikadaki ağırlığını artıran stratejik bir eşiği ifade ediyor. Bu etkinin en net hissedildiği coğrafyalardan biri Balkanlar’dır. Balkanlar Türkiye için sadece bir komşu bölge değil; tarih, hafıza, insan bağı, güvenlik ve ekonomi demektir. Bu nedenle Türkiye’nin ilgisi konjonktürel değil, yapısal ve süreklidir. Ancak bölgenin bugünkü gerçekleri serttir. Bosna-Hersek’te kurumsal kırılganlık sürüyor, Kosova-Sırbistan hattında güven bunalımı devam ediyor. Etnik fay hatları canlı, milliyetçilik yeniden yükselişte. Açık savaş ihtimali düşük görünse de çözümsüzlük birikerek daha büyük krizlerin zeminini hazırlıyor. Sorun kaynak eksikliği Sorun kaynak eksikliği değildir. En önemli özelliği barışı tesis etmek olan Avrupa Birliği yıllardır bölgeye fon sağlıyor, ancak sonuçlar sınırlı kalıyor. Eksik olan para değil; siyasi irade ve stratejik sahiplenmedir. Balkanlarda huzur ve istikrarın güvencesi tüm bölge ülkelerinin AB üyesi olmasıyla sağlanır. Avrupa çoğu zaman çözmek yerine yönetmeyi tercih ederken, Amerika Birleşik Devletleri daha seçici ve mesafeli bir yaklaşım sergiliyor. Bu durum jeopolitik boşluklar yaratıyor—ve bu boşluklar asla boşluk kalmıyor. Türkiye bu nedenle Balkanlar’da seyirci kalmaz. Uzaktan izleyen değil, sahada olan bir aktördür. Diplomasi, ticaret, yatırımlar, kalkınma yardımları ve kültürel etkileşim üzerinden çok boyutlu bir varlık sergiler. Bu etki tek bir araçla değil, bütüncül bir devlet kapasitesiyle oluşur. Türkiye’nin yaklaşımı ise nettir: Rekabet değil denge, dayatma değil diyalog. Türkiye taraf seçmez; istikrarın tarafında durur. Kosova ile de konuşur, Sırbistan ile de. Bosna-Hersek’in toprak bütünlüğünü savunurken diyalog kanallarını açık tutar. Fark burada ortaya çıkar: kriz yönetmek değil, krizi önlemek. Bugünün dünyasında sahada olmayanın masada ağırlığı yoktur. Hatta daha açık söylemek gerekir: Masada değilseniz, menüde olma ihtimaliniz yüksektir. Türkiye bu gerçeği gördüğü için Balkanlar’da sadece davet edilen değil, gerektiğinde masa kuran bir ülkedir. Aynı yaklaşım Türkiye’nin genel dış politikasında da görülür. Türkiye tek eksene mahkûm değildir. Amerika ile konuşur, Avrupa ile işbirliği yapar, Rusya ile temas yürütür, Çin’le stratejik düzlemde görüşür. Bu bir çelişki değil, çok kutuplu dünyanın gereğidir. Türkiye’nin coğrafyası bunu bir tercih değil, zorunluluk haline getirir. Balkanlar’ın geleceği dışarıdan yazılan senaryolarla değil, sahadaki gerçeklerle şekillenecektir. Türkiye bu bölgeyi sadece haritadan değil; tarihinden, toplumundan ve hafızasından okuyan nadir aktörlerden biridir. Önümüzdeki dönemde Balkanlar’da istikrar, Avrupa güvenliği, enerji arzı ve göç yönetimi açısından Türkiye’nin rolü daha da kritik hale gelecektir. Türkiye’yi dışlayan her strateji zayıf kalmaya mahkûmdur. Çünkü Türkiye artık çevre değil, merkez ülkedir. Balkanlar’da yeni dönemin anahtarı büyük söylemler değil, etkili aktörlüktür. Türkiye bu denklemde sadece tarihsel bağları olan bir ülke değil; sonuç üreten bir güçtür. Ve bu nedenle Balkanlar’da seyirci değil, oyun kurucu bir Türkiye yalnızca kendi çıkarları için değil, bölgesel barış için de vazgeçilmezdir. Egemen BAĞIŞ