Dijital reklamlarda yeni dönem... Yapay zekâ, influencer ve indirim kampanyalarına sıkı kurallar

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan kapsamlı değişiklikler 1 Ağustos itibarıyla uygulanmaya başladı. Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, yeni düzenlemelerin dijital reklamcılıkta şeffaflığı artıracağını, reklam verenler ve e-ticaret platformları için ise önemli yükümlülükler getirdiğini söyledi.İSTANBUL (İGFA) - Dijital reklamcılık alanında son yılların en kapsamlı düzenlemeleri arasında gösterilen Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ndeki değişiklikler yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemelerle birlikte reklam verenler, e-ticaret platformları, reklam ajansları, sosyal medya içerik üreticileri ve dijital pazarlama ekiplerini ilgilendiren birçok yeni kural uygulanmaya başlandı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, işletmelerin bir aylık geçiş sürecinin sona erdiğini belirterek, reklam ve pazarlama süreçlerinin yeni mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiğini ifade etti. YAPAY ZEKÂ KULLANILAN REKLAMLARDA ŞEFFAFLIK ZORUNLU Yeni yönetmeliğin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri yapay zekâ destekli reklamlar oldu. Buna göre, tüketicinin ekonomik davranışlarını etkileyebilecek nitelikte yapay zekâ kullanılması veya gerçek kişilerden ayırt edilmesi mümkün olmayan dijital karakterlerin reklamlarda yer alması halinde bunun açık ve anlaşılır şekilde belirtilmesi gerekecek. Şimşek, özellikle yapay zekâ ile hazırlanan reklam kampanyalarının doğrudan bu düzenleme kapsamında değerlendirileceğini belirterek, tüketicilerin karşısındaki karakterin gerçek kişi mi yoksa yapay zekâ ürünü mü olduğunun şeffaf biçimde açıklanmasının zorunlu hale geldiğini söyledi. DEEPFAKE İÇERİKLERE HUKUKİ SINIR Düzenleme kapsamında, gerçek kişilerin yapay zekâ ile oluşturulan dijital kopyalarının, kullanmadıkları bir ürün veya hizmeti tavsiye ediyormuş izlenimi oluşturacak şekilde kullanılmasına da yasak getirildi. Şimşek, bu düzenlemenin özellikle "deepfake" teknolojisinin ticari amaçlarla yanıltıcı kullanımına karşı önemli bir hukuki güvence oluşturduğunu ifade etti. INFLUENCER REKLAMLARINA YENİ YÜKÜMLÜLÜKLER Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklam paylaşımlarında da yeni kurallar uygulanacak. Reklam içeriklerinde "Reklam" veya "Tanıtım" ibaresinin açık şekilde yer alması ve reklam verenin anlaşılır biçimde belirtilmesi zorunlu olacak. Şimşek, reklam olduğu ilk bakışta anlaşılamayan paylaşımların artık daha büyük hukuki risk taşıyacağını belirterek, sorumluluğun hem içerik üreticilerinde hem de markalarda olduğunu vurguladı. HEDEFLİ REKLAMLARDA BİLGİLENDİRME ŞARTI Yönetmelikle ilk kez hedefli reklamcılık ayrıntılı biçimde tanımlandı. Kullanıcıların kişisel verileri, tercihleri veya davranış analizleri kullanılarak gösterilen reklamların hangi kriterlere göre sunulduğunun tüketiciye açık şekilde bildirilmesi gerekecek. Ayrıca çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı hedefli reklam uygulamaları tamamen yasaklandı. İndirimli satış kampanyalarında uygulanacak referans fiyat hesabında da değişikliğe gidildi. Daha önce son 30 gün esas alınırken, yeni düzenlemeyle referans fiyat indirimin başladığı tarihten önceki son 10 günlük satış fiyatı üzerinden belirlenecek. Ayrıca referans fiyatın yalnızca indirimin uygulandığı satış kanalındaki fiyat olması zorunlu hale getirildi. "Çevre dostu", "sürdürülebilir" ve "karbon nötr" gibi çevresel pazarlama iddiaları da artık belgelendirme şartına bağlandı. Bu tür ifadelerin yetkili veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle desteklenmesi ve tüketicilerin bu bilgileri kolaylıkla görebilmesi gerekecek. TÜKETİCİ YORUMLARI DOĞRULANACAK Yeni düzenleme kapsamında internet sitelerinde yayımlanan tüketici yorumlarının doğrulanabilir deneyimlere dayanması zorunlu hale gelirken, tüketici şikâyetlerine cevap verme süresi de 72 saatten 48 saate indirildi. Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, Reklam Kurulu'nun uzun süredir benimsediği birçok ilkenin artık doğrudan mevzuata girdiğini belirterek, reklam verenler, e-ticaret platformları, satıcılar ve sosyal medya içerik üreticilerinin yeni kuralları ayrıntılı biçimde inceleyerek gerekli uyum çalışmalarını vakit kaybetmeden tamamlaması gerektiğini söyledi. Şimşek, dijital pazarlamada yeni dönemde yaratıcı içerik kadar hukuki uyumun da belirleyici olacağını sözlerine ekledi.